Gifvrij tuinieren: hoe maak je je tuin mooi zonder bestrijdingsmiddelen?

---

Bio Tulipa turkestanica 10 st.

Veel mensen denken dat een tuin zonder spuitmiddelen vanzelf een tuin vol slakkenvraat en luizen is. Ik hoor die zorg vaak van beginners en van mensen die al jaren tuinieren. Ze willen de bijen niet schaden, maar ze willen ook geen kale border.

Ik groeide op met bloembollen. Als kind ging ik met mijn opa mee naar de markt, en later liep ik tuinbeurzen door heel Europa af. In 2020 hebben mijn zus Roos en ik de keuze gemaakt om ons volledig te richten op biologisch en gifvrij geteelde bollen en knollen. Wat ik sindsdien in de tuin zie, deel ik hier graag. 🌱

Gifvrij tuinieren is geen kwestie van strenger zijn voor jezelf. Het is een andere volgorde van werken: eerst begrijpen wat er in de tuin gebeurt, dan pas ingrijpen. U leest hieronder hoe dat in de praktijk gaat, en waar u in oktober mee kunt beginnen.

• Een gifvrije tuin begint onder de grond: compost bouwt bodemleven op, en planten in gezonde grond worden minder snel ziek dan planten in arme grond.
• Of een bol gifvrij is geteeld, ziet u niet aan het uiterlijk. Let op de vermelding biologisch gekweekt en op een Skal-certificaat, want Skal controleert biologische bedrijven in Nederland.
• Vroegbloeiende botanische tulpen geven bijen in het voorjaar voedsel en komen vaker terug dan grote hybride tulpen, wat u minder werk geeft.
• Bij plagen kijkt u eerst en grijpt u daarna pas in: met een hoek voor vogels en egels, slakken 's avonds met de hand verzamelen en genoeg plantafstand tegen schimmel.
• Gifvrij maken is werk van meerdere seizoenen: stop met middelen, voed de grond, plant van oktober tot half december en bekijk in april en mei wat er in de border leeft.

Waarom begint een gifvrije tuin bij de bodem?

Een gifvrije tuin begint bij de bodem, omdat planten in gezonde grond met veel bodemleven sterker groeien. Sterke planten worden minder snel ziek en zijn minder aantrekkelijk voor plagen. Bodemleven bestaat uit schimmels, bacteriën en wormen die voedsel uit dood plantmateriaal omzetten in stoffen die wortels opnemen.

Compost bouwt dat bodemleven op, zonder kunstmest en zonder chemische middelen. Wij werken met twee soorten, allebei van Bio-Kultura en allebei in een zak van 40 liter.

Biologische tuinaarde-compost 40 ltr. bevat zowel schimmelrijk als bacterierijk bodemleven. U werkt die door de grond van uw border, voordat u gaat planten. Kies deze compost als u het bodemleven zelf wilt verrijken.

Biologische mestcompost 40 ltr. geeft de bodem voeding en organisch materiaal. Kies die als de grond mager of uitgeput is, bijvoorbeeld op een plek waar planten geel blijven en weinig groeien.

Biologisch werkt onder vaste regels. Biologische landbouw in de EU valt onder Verordening (EU) 2018/848 over de productie en het etiket van biologische producten. Die regels bepalen mede wat een product biologisch mag heten. 🌱

Hoe herken je echt gifvrij geteelde bollen en planten?

Gifvrij geteelde bollen herkent u aan de teelt, niet aan het uiterlijk. Een bol kan er stevig en gezond uitzien en toch met bestrijdingsmiddelen zijn geteeld. Zoek daarom naar een duidelijke vermelding dat de bollen biologisch zijn gekweekt.

Bij Bloemoloog is dat de basis: wij verkopen biologisch gekweekte bloembollen, knollen en vaste planten, geteeld zonder gif. Sommige producten dragen daarnaast een Skal-certificaat, wat u op het productlabel ziet.

Skal controleert en certificeert biologische bedrijven in Nederland. Zo'n certificaat is dus een controleerbaar bewijs, geen belofte van de verkoper alleen. Staat het er niet bij, vraag dan de klantenservice ernaar. Wij helpen u daar persoonlijk mee, per telefoon of e-mail.

Let tot slot op het seizoen waarin u bestelt. Voorjaarsbloeiers bestelt u van juni tot en met december. Zomer- en najaarsbloeiers bestelt u van januari tot en met mei. Buiten die periodes staan de bollen niet in de webshop.

Welke planten houden de tuin mooi en helpen de bijen?

Vroegbloeiende botanische tulpen houden de border mooi en geven bijen voedsel in het voorjaar, als er nog weinig anders bloeit. Kies daarom soorten die vroeg in het jaar open gaan. Bestuivers zoals bijen hebben bloeiende planten nodig en zijn gebaat bij een tuin zonder bestrijdingsmiddelen, en juist in het vroege voorjaar zijn die bloemen schaars.

Voor een eerste aanplant raad ik twee wildtulpen aan. Bio Tulipa tarda (botanisch) - Wilde tulp wordt ongeveer 15 cm hoog, bloeit in april en is bijenvriendelijk. Het is een botanische tulp, ook wel specietulp genoemd, die u in een kleine hoek of tussen lage planten kwijt kunt.

Bio Tulipa turkestanica is ook een wilde botanische tulp. Zij verwildert, dus ze komt jaren terug zonder dat u extra hoeft te doen. U plant haar eenmaal en de bollen breiden zich vanzelf uit.

Dat is het voordeel van botanische tulpen boven grote hybride tulpen: ze komen vaker terug. Dat scheelt werk in de tuin en u hoeft niet elk najaar opnieuw te planten. Beide soorten zijn bij ons biologisch en gifvrij geteeld, zodat de bijen die de bloemen bezoeken geen restanten van bestrijdingsmiddelen tegenkomen. 🐝

Biologische mestcompost 40 ltr. Bio-Kultura

Wat doe je als slakken, luizen of andere plagen toch opduiken?

Bij plagen in een gifvrije tuin kijkt u eerst een paar dagen goed voordat u ingrijpt. Een handvol bladluizen op een jonge scheut hoort bij een tuin. Lieveheersbeestjes en vogels ruimen ze vaak zelf op, als u ze de kans geeft.

Die kans geeft u met een hoek voor de natuur. Laat een paar struiken staan, bewaar een bladhoop en houd een stuk met wild gras ongemaaid. Vogels en egels vinden daar onderdak en voedsel, en zij eten slakken en insecten.

Accepteer ten slotte een gaatje in een blad. Een tuin zonder gif is nooit perfect, en dat is ook de bedoeling: een paar insecten die van uw planten eten betekenen dat er genoeg leven is om de rest in balans te houden. 🐝

Welke gifvrije aanpak past bij welk probleem?

Bij elk veelvoorkomend tuinprobleem is er een gifvrije aanpak die u zelf kunt uitvoeren: de bodem verbeteren, met de hand verwijderen, planten meer ruimte geven of natuurlijke vijanden de ruimte laten. Zoek eerst de oorzaak, want die bepaalt wat helpt.

Gifvrije oplossingen per probleem in de tuin

Let op het patroon in de tabel. Drie van de vijf problemen lossen zich op met betere grond, meer ruimte of een bedekte bodem, dus zonder dat u iets hoeft te bestrijden.

Pak per keer één probleem aan en kijk een paar weken wat er verandert. Dan ziet u welke maatregel in uw tuin werkt.

Waar begin je dit najaar als je een bestaande tuin gifvrij wilt maken?

Een bestaande tuin maakt u gifvrij in vier stappen, verspreid over een paar seizoenen: stoppen met middelen, de grond voeden, klein beginnen en in het voorjaar kijken wat er gebeurt. Oktober is daarvoor een goed moment, want de planttijd voor voorjaarsbloeiers loopt dan.

1. Stop met bestrijdingsmiddelen en kunstmest. De bodem herstelt langzaam, dus hoe eerder u stopt, hoe eerder het bodemleven terugkomt.
2. Werk compost door de grond en plant. Doe dat van oktober tot half december, en poot dan uw voorjaarsbloeiers. Compost eerst, bollen daarna.
3. Begin klein. Neem bijvoorbeeld 10 stuks van een wildtulp, zoals Bio Tulipa tarda (botanisch) - Wilde tulp. Een klein hoekje is genoeg om te zien hoe uw grond reageert. Bouw het volgend jaar uit.
4. Kijk in april en mei. Noteer welke bijen en andere insecten op de bloemen afkomen en waar het stil blijft. Pas daar uw beplanting op aan, en plant het najaar erna bij.

Reken niet op een eenmalige ingreep. Een gifvrije tuin groeit over een paar seizoenen, en elk jaar ziet u iets meer leven in de border. 🐝

Gifvrij tuinieren op een rij: vier gewoontes die het verschil maken

Welke eerste stap zet u dit najaar in uw tuin?

Bestaat uw tuin vooral uit potten en bakken, dan kiest u een andere eerste stap. Border-compost hebt u dan niet nodig. Start met Biologische potgrond 40 ltr., want in een pot is de grond het enige waar de plant het van moet hebben.

Heeft u een border, kies dan één plek en begin daar. Welke tuinaarde-compost bij die plek past, leest u hierboven. De rest volgt per seizoen. 🌱🐝

Loop deze lijst langs voordat u in oktober de tuin in gaat:

• Stop met bestrijdingsmiddelen en kunstmest.
• Werk compost door de grond voordat u gaat planten.
• Kies bollen en planten die biologisch en gifvrij zijn geteeld.
• Plant vroegbloeiende botanische tulpen voor de bijen, van oktober tot half december.
• Laat een hoek met bladeren, struiken of wild gras staan voor vogels en egels.
• Verzamel slakken 's avonds met de hand.
• Geef planten genoeg plantafstand tegen schimmel.